Een torpedo uit Hollywood

Het is dat Richard Rhodes een gelauwerd historicus en auteur is, bekend van toonaangevende studies over de bouw van de eerste atoombom (The Making of the Atomic Bomb) en de waterstofbom (Dark Sun). Maar anders zou zijn jongste verhaal, over hoe de oogverblindende Hollywood filmster Hedy Lamarr ook een serieuze uitvinder was van ondermeer een radiografisch besturingssysteem voor torpedo’s, toch echt overkomen als een fantastisch verzinsel.

Lamarr (1914-2000) gold in de jaren veertig als een van de mooiste vrouwen op het Amerikaanse filmdoek. Hoezo ook een serieus uitvinder dan? En waarom wist niemand dat? Lees Rhodes’ Hedy’s Folly.

Het verhaal van Lamarr begint in Wenen in 1931 met het 17-jarige meisje Hedwig Kiesler dat van de film droomt en zich als script girl een studio binnenwurmt, een rolletje krijgt, haar school opgeeft. Ze trouwt met wapenmagnaat Fritz Mandl, een potentaat die haar verbiedt nog te acteren. Hedy vlucht, scheidt, en belandt als actrice in Berlijn en Parijs, waar ze hoge ogen gooit in de artistieke kringen van James Joyce en Ezra Pound. Daar leert ze ook de obstinate jonge Amerikaanse componist George Antheil kennen, die experimenteert met mechanische en elektrische muziekinstrumenten en orkesten. Ze trekt met hem naar Hollywood, waar Antheil zich op de filmmuziek stort en Kiesler onder de artiestennaam Lamarr tot een superster uitgroeit.

Als de oorlog realiseert ze zich hoeveel ze eigenlijk van wapensystemen weet door haar eerdere huwelijk met Mandl. Als de Amerikaanse marine worstelt met opzichtig falende torpedosystemen, slaan Antheil en Lamarr de handen ineen en ontwerpen een systeem waarmee torpedo’s radiografisch naar hun doel kunnen worden geleid. Cruciaal daarbij is dat het systeem niet door de vijand te blokkeren is, omdat de frequenties van de radiosignalen voortdurend chaotisch verspringen. Een idee dat aansluit bij de muzikale opvattingen en experimenten van Antheil, en tegenwoordig gemeengoed is in de anti-jamming van alles van drones en kruisraketten.

Het tweetal vraag een patent aan, dat in het huidige tijdperk van elektronica aandoenlijk houtje-touwtje overkomt, dat vervolgens in de lades van de US Navy verdwijnt. Volgens Rhodes maakte het idee geen kans, ook omdat het onverteerbaar was dat een Hollywood actrice de marine zou kunnen bijstaan, behalve dan met het verkopen van oorlogsaandelen. Het is dezelfde spanning die van Hedy’s Folly misschien geen nieuw meesterwerk, maar wel een wonderlijk en pakkend boek maakt.

Richard Rhodes: Hedy’s Folly. Doubleday, € 26,95, isbn 9780385534383 (gelezen in de Kindle versie)

Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: