Stapel is peanuts

Is de affaire Diederik Stapel het topje van een ijsberg, wilden we gisteren in het afgeladen KennisCafé in De Balie weten. Het antwoord is ja en nee. Nee, wat zo bont als sociaal-psycholoog Stapel het in Tilburg maakte, hele datasets verzinnen, gebeurt niet op grote schaal. Stapel is een schandaal, maar op het grote geheel ook peanuts.

Maar ook ja, want wetenschappers worden voortdurend geprikkeld om met spannende resultaten te komen. Die krijgen ze gepubliceerd. Op de rest zitten tijdschriften helemaal niet te wachten. Alleen zijn er niet voortdurend spannende resultaten. Dat maakt de verleiding groot om gegevens te masseren en selecteren totdat ze spannend genoeg zijn. Is dat fraude? Niet echt. Is dat fatsoenlijke wetenschap? Ook niet.

Het is in dat grijze tussengebied dat het echte probleem van de hedendaagse wetenschap schuilt. Flagrante bedriegers halen de kranten wel. Maar de rest komt er gewoon mee weg. Iedereen zoekt voortdurend de grenzen op, zei bijvoorbeeld de lakonieke VU-internist Yvo Smulders in De Balie. Hij keurde het niet goed. Maar zo gaan die dingen. Het enige wat je eraan kunt doen is elkaar scherp in de gaten houden.

De echte onthulling deed Smulders overigens bij het diner eerder op de avond. Wetenschappelijke uitgevers, zei hij, verdienen een groot deel van hun geld aan reprints: herdrukken van losse artikelen in met name medische tijdschriften. Vooral farmaceuten betalen daar een paar dollar per stuk voor en bestellen er tienduizenden tegelijk van, mooi gedrukt en met een keurig kaftje. Om artsen mee te imponeren. Natuurlijk moeten er dan wel gunstige resultaten voor die farmaceuten in staan.

Als die gunstige resultaten er zijn, is daar misschien niks op tegen. Maar die zijn er minder vaak dan je denkt, verklapte Smulders. Vaak is het meer een kwestie van masseren en slimme formuleringen. Je gaat toch met andere ogen naar die onophoudelijke stroom medische doorbraken kijken.

Volgende bericht
Een reactie plaatsen

2 reacties

  1. Zeer geachte heer van Calmthout,

    Spannend! Ik had er gisteren graag bij willen zijn!

    Maar ik denk dat we de ervaring van huidige wetenschappers over druk en mechanismen met een korrel zout moeten nemen. Ik heb een aantal cases van wetenschapsfraude onder de loep genomen. Het argument dat wetenschappelijke fraude het gevolg is van publicatiedruk, of de policies van de tijdschriften is m.i. niet consistent met de geschiedenis van wetenschapsfruade.
    Enig speurwerk laat zien dat
    -1- Wetenschapsfraude zo oud is als de wetenschap zelf en dus dat wetenschapsfraude plaatsvond voordat er tijdschriften waren
    -2- Wetenschapsfraude van alle vakgebieden is (dus niet alleen van die gebieden waar de beoefenaars andere zware verantwoordelijkheden hebben), en dat
    -3- een groot aantal fraudeurs (Schon, Poldermans, Stapel) heel veel publiceerden en dus niet kunnen claimen onder publicatiedruk gezwicht te zijn.

    Heel belangrijk zijn ook de vragen
    4-wat betekent wetenschapsfraude voor de wetenschap, zelf en voor de publieke waardering van de wetenschap?
    5-wat moeten we doen / opzetten om dit soort problemen te voorkomen.

    Ik ben ingegaan op issues 1-4, en ik sta op het punt om een suggestie te doen betreffende punt 5.

    Met vriendelijke groet,

    Marco de Baar

    Beantwoorden
  2. er wordt nog steeds veels te veel gefocused op de individuele fraude gevallen terwijl de steeds diepere verbintenissen tussen de universiteiten en het bedrijfsleven schreeuwen om een gedegen overkoepelende belangenverstrengelingen-analyse.
    University Inc. http://pear.ly/2qZ1 opgestart na lezing van het gelijknamige boek van Jennifer Washburn in de hoop U een eerste aanzet te kunnen aanbieden die U tot deze collaboratieve analyse dmv deze interface verleidt.

    Beantwoorden

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: