Te snel neutrino down the drain

Vorig jaar september was het de wetenschapssensatie van het jaar: een Italiaanse groep fysici claimde dat neutrino’s die vanuit CERN naar hun OPERA-detector in Gran Sasso, Italie werden geschoten, 60 nanoseconde te vroeg aankwamen. Vroeger, om precies te zijn, dan een lichtstraal na de reis van 733 kilometer zou zijn.

Dat was meteen alle hens aan dek voor de natuurkunde. Deeltjes die sneller bewegen dan het licht, dat gaat in tegen Einstein en nog zo het een en ander. En neutrino’s die in 1987 van een supernova waren opgevangen waren wel tegelijk met het licht gearriveerd. Dus wat was dat met die Italianen?

Hadden ze een gat in de fysica geschoten? Of maakten ze een genante fout?

Sinds woensdagavond weten we: een rot glasfiberkabeltje tussen een GPS-eenheid en een computer geeft precies 60 nanoseconde verschil bij het synchroniseren van klokken van CERN en Gran Sasso. De Italianen zagen het ongemerkte tijdverschil aan voor te vroeg arriverende neutrino’s.

Case close. Natuurkunde gered.

Let wel, een rot kabeltje klinkt een stuk oeniger dan het is. Nikhef-directeur Frank Linde liet me destijds zien dat een stukje kabel van een meter te veel in een complexe meetopstelling als OPERA met honderden kilometers kabel de boosdoener kon zijn. Hij geloofde er in elk geval helemaal niks van: neutrino’s sneller dan het licht. Maar zie de fout maar eens te vinden.

Zie hier hoe de wetenschap omgaat met uitzonderlijke claims: die vergen uitzonderlijk bewijs, en gaan genadeloos onder het mes. In elk geval in de natuurkunde.

In dat verband moest ik denken aan een lunchdebat over de media en de snelle neutrino’s, ook ergens in het najaar, op de UvA. Na alle uitleg stond een toehoorder op die zei te vrezen voor imagoschade voor de fysica, als dit uiteindelijk gewoon een canard zou blijken te zijn. Het waren de dagen dat de affaire Stapel de hele wetenschap in een kwaad daglicht had gesteld.

Maar het tegendeel is natuurlijk waar. Wetenschap die zijn eigen fouten corrigeert, is wetenschap op zijn best.

Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: