Maakt onderzoek rijk, of omgekeerd?

Op de vraag wat hij denkt dat wetenschap waard is, gaf cijferkenner Barend van der Meulen van het Rathenau Instituut in Den Haag me vanochtend geen antwoord, maar een boek. The Economic Laws of Scientific Research van de Britse auteur Terence Kealey uit 1996. Een ondeugend boek dat destijds veel stof deed opwaaien in het academische wereldje. Stof opwaaien? Men was ronduit woedend.

Vrijwel iedereen is er van overtuigd dat wetenschap ook economisch van grote waarde is, en dat dus de overheid er stevig in moet investeren. Wie onderzoekt, wordt rijk, is immers het idee.

Volgens Kealey is dat een vreemd argument. Als wetenschap van zo grote waarde is, hamert hij er in ronduit provocerende stijl in, zal de vrije markt dat weten te waarderen en is overheidssteun dus helemaal niet nodig. En omgekeerd: als de markt er niks in ziet, is de meerwaarde van al die wetenschap misschien wel geringer dan we met zijn allen geneigd zijn te denken.

Vijftien jaar verder weten we meer dan ooit dat er veel is af te dingen op het vrije markt-denken. Maar het is een interessant punt. Moet iets dat aantoonbaar iets oplevert, worden gestimuleerd door de overheid? Heeft die overheid eigenlijk niets beters te doen?

Van een simpele vraag wat de wetenschap waard is, zijn we opeens in de politieke filosofie verzeild geraakt en een discussie over de rol van een overheid. Of dat helemaal de bedoeling was, weet ik niet. Maar het is wel het ongemakkelijke soort vragen die deze speurtocht naar de waarde van de wetenschap spannend maken.

Overigens had Van der Meulen in het boek een aantal recensies uit die tijd bewaard, die er regelrecht gehakt van maakten. Met zijn enthousiaste krabbels in de kantlijnen. Over maatschappelijke meerwaarde die je niet in economische termen kunt uitdrukken. Van een opgeleide bevolking, bijvoorbeeld.

Maar de vraag knaagt: maakt onderzoek rijk, of doen we onderzoek omdat we zo rijk zijn?

Waar moet dit allemaal heen? Ik zie inmiddels een essay als een soort kasboek voor me waarin dit project over een week of wat gaat uitmonden. Eerste hoofdstuk, de lasten. Tweede hoofdstuk, de baten. En tenslotte maken we de balans op: wat wetenschap waard is. Hoe minder, hoe beter, zou paradoxaal genoeg de conclusie wel eens kunnen worden.

Advertenties
Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: