De Schepper als tevreden fysicus

De Amerikaan Alan Lightman is een theoretisch fysicus, en de lezers van zijn romans zullen dat weten ook. Jaren geleden schreef hij een van de meest poëtische boekjes over relativiteitstheorie ooit: Einsteins Dreams, waarin hij oplossingen van Einsteins vergelijkingen onderzocht in de vorm van korte visioenen.

Oplossingen met cyclische tijd, met meer dan vier dimensies, met tijd die van de plaats afhangt, met een eindige tijd. Allemaal gedateerd in de periode dat Einstein zijn eerste relativiteitsartikel schreef: mei 1905. Later was zijn Dances for Two iets soortgelijks, maar daar ging het over de verbanden in de quantumtheorie. Literatuur die theorie invoelbaarder maakt dan een leerboek.

In zien nieuwste boek Mr.g: a Novel about the Creation hanteert Lightman in feite eenzelfde methode, maar ditmaal gaat het over het ontstaan en de ontwikkeling van het universum, inclusief leven, moraal, en het onvermijdelijke kille en levenloze einde. De verteller is de schepper zelf, zonder dat daarbij overigens het woord God letterlijk valt. En in theorie zou g zelfs voor gravitatieconstante kunnen staan.

De Schepper weet duidelijk wel alles van moderne kosmologie. Eerst is er de Leegte, waarin Mr. g en zijn tante Penelope en oom Deva een gezapig tijdloos bestaan leiden. Dan creeert g de tijd, energie en ruimte en met een snufje quantumwetten erbij beginnen er universa te ontstaan. Hij neemt één ervan, Aalam-104729, onder zijn hoede, ziet er leven ontstaan, intelligentie, vrije wil, moraliteit, emoties, religie.

Maar hoe mis het nu en dan ook gaat, hij besluit zich er na de schepping niet meer mee te bemoeien. Zijn basiswetten zijn zijn schepping, de rest is slechts uitvloeisel, hoe grillig en onvoorspelbaar ook. De lezer kijkt mee, en wordt meegenomen in g’s gedachten en overpeinzingen en de discussies met zijn familieleden. De toon is bedaard, gedempt bijna. En uiteindelijk stelt de schepper tevreden vast dat de schepping ook hem heeft veranderd.

Bij theologische scherpslijpers is het ongetwijfeld tegen allerlei zere benen, maar als fijnzinnig literair schrijfexperiment is Mr g weer buitengewoon geslaagd. Wetenschap kán de gedaante aannemen van literatuur, en Lightman is er een grootmeester in.

Advertenties
Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: