Waar is de nieuwe Philips?

Het is natuurlijk heel begrijpelijk, het gejammer over het wegvallen van de aardgasbaten voor onderzoek, de zogeheten FES-gelden. Prachtplannen vallen in duigen, gedroomde wetenschap blijft een droom.

Maar tegelijk kun je daar ook wel vragen bij stellen. Ten eerste de vraag wat die pakweg vijf miljard euro in tien jaar tijd nou precies voor de Nederlandse kenniseconomie hebben opgeleverd. Waar, zoals vandaag een gesprekspartner me voorhield, is de nieuwe Philips eigenlijk? Onze kennisindustrie wortelt in de jaren vijftig en zestig.

En tweede vraag: als die gasmiljarden zo cruciaal zijn voor de wetenschap, waarom deed die wetenschap het dan voor de FES-periode toch ook niet buitengewoon slecht?

De vragen stellen, was ze zoals vaak meteen ook beantwoorden. Die miljarden zijn geabsorbeerd door een systeem dat in feite helemaal niet bezig is geweest met de kenniseconomie. Er zijn radiotelescopen van gebouwd, en scanners gekocht, maar wetenschappers hadden verder wel andere dingen te doen. En nog niet eens zozeer omdat ze niet geinteresseerd zijn in de benutting van hun kennis. Natuurlijk wel. Ze hebben andere dingen te doen, omdat ze op andere dingen worden afgerekend. Op publicaties om precies te zijn. Zo veel mogelijk artikelen, per jaar. Aan toepassingen heb je niks, als academicus.

Het probleem, zie mijn gesprekspartner van vandaag, is dat de Nederlandse wetenschap zich door de omstandigheden gedwongen heeft losgezongen van de maatschappij en het bedrijfsleven. Lees, zei hij, nog eens het rapport Vitalisering Kenniseconomie van de Commisie Wijffels uit 2004, om te begrijpen hoe dat zo gekomen is.

Tot de jaren zeventig waren banden tussen bedrijven en universiteiten doodnormaal en natuurlijk. De grote bedrijven hadden eigen research en de onderzoekers daar kenden hun academische collega’s van haver tot gort. Waar nodig werkten ze samen. Waarom niet, was namelijk de vraag.

Maar de crisis sloeg toe en de bedrijven stuurden niet alleen tienduizenden arbeiders de laan uit, maar ook duizenden onderzoekers. Research, werd het idee, is geen core business, kennis kun je desgewenst kopen. Bij universiteiten bijvoorbeeld. Maar universiteiten hadden inmiddels hun eigen sores.

Ziedaar een historische breuk waar we nog steeds last van hebben en die we sindsdien proberen te lijmen met alles van Innovatieplatforms tot het nieuwe Topsectorenbeleid.

Wijffels zei het al in 2004: het probleem is niet de Nederlandse wetenschap, maar we hebben verleerd om daar uit te halen wat erin zit. Een van de oplossingen zou zijn om de benutting van wetenschap van waarde te maken voor wetenschappers. Niet verplicht, maar misschien wel mooi meegenomen.

Advertenties
Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: