Hoe niet-pervers is open access eigenlijk?

Maar weer eens even op de site van thecostofknowledge gekeken. Hoe het staat met de handtekeningactie tegen wetenschappelijk uitgever Elsevier? Welnu. Momenteel hebben 9775 academici wereldwijd aangegeven dat ze niet meer in de bladen van Elsevier willen publiceren, of er niet als redacteur bij betrokken willen zijn, of niet als reviewer. Of alles tegelijk niet.

Het merendeel zijn biologen, computergeleerden en wiskundigen. Dat laatste is geen toeval: Field medal winnaar Tim Gowers is wiskundige en de aanstichter van de protestbeweging, die zich richt tegen de manier waarop grootkapitalist Elsevier geld verdient aan publiek gefinancierde research. Inmiddels hebben dus bijna tienduizend mensen aangegeven Elsevier te mijden.

Of dat veel is, ik heb geen idee. Wel is duidelijk dat Elsevier er toch wat zenuwachtig van wordt, en hier en daar aan het eigen systeem sleutelt. Een groeiend deel van de titels van de uitgever worden in dat verband van betaald abonnement omgezet naar open access. In dat geval kan iedereen op internet het betreffende tijdschrift lezen.

Dat klinkt sympathiek. Maar wat ik me tot nog toe minder had gerealiseerd, is dat open access net zo goed geld kost. Alleen niet de lezer, maar de auteur of diens werkgever. Linksom of rechtsom, de wetenschappelijke instellingen betalen dus. Aan de uitgever.

De huidige open access tijdschriften rekenen tussen de 1000 en 5000 euro voor publicatie van een artikel, zo blijkt in de praktijk. Soms zelfs tienduizend euro.

Die kosten, noteerde EMBO-directeur Maria Leptin onlangs in Science, komen niet alleen voort uit de reele kosten voor het publicatieklaar maken van dat bepaalde artikel. Een wetenschappelijk tijdschrift wijst als het goed is meer manuscripten af dan het accepteert. Afwijzen is ook werk, en kost dus geld. Dat moet met de wél gepubliceerde artikelen worden verdiend.

Leptin signaleerde daarin zelfs een gevaarlijke valkuil: naarmate een blad strenger is, zijn de kosten per geaccepteerd artikel in feite hoger. Maar dat houdt natuurlijk ergens op. En dus hebben tijdschriften met de hoogste kwaliteitsstandaard de meeste moeite om het hoofd boven water te houden. En omgekeerd: het wordt wellicht verleidelijk om de teugels iets te vieren. Dan komt er meer geld in het laatje.

Een perverse prikkel dus, open access? Hoeft niet, maar het kan wel.

Wat in elk geval merkwaardig is, is dat uitgever Elsevier pas zo laat en zo voorzichtig de beweging richting open access tijdschriften inslaat, als het voor het geld toch niet uitmaakt. Dat moet wel conservatisme zijn. Wat dan ook weer niet zo gek is, voor een beursgenoteerd miljardenbedrijf.

Advertenties
Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: