De paradoxale sommen van SKA

Vrijdagmiddag waren ze er opeens uit, de landen die samen de Square Kilometer Array willen bouwen, de grootste radiotelescoop ooit. Een jaar lang vochten Zuid-Afrika en Australië elkaar de tent uit om het project van anderhalf miljard euro te mogen realiseren.

En nu krijgen ze het beide, een beetje. De duizenden telescoopschotels en antennevelden worden over beide continenten verspreid. Samen vormen ze een luisterend radio-oor van een vierkante kilometer.

Ik belde meteen na het nieuws astronoom en Spinozaprijswinnaar Heino Falcke voor een eerste commentaar. Hij was blij. Dat was geen nieuws. Hij klonk ook licht bezorgd. Dat was wel nieuws.

Op zich, zei Falcke, is de opdeling technisch geen probleem. Sterker. Het gedeelde geheel kan nog sterker zijn dan het geheel, omdat je vanzelf meer rekencentra neerzet. Daar weten de astronomen wel weg mee.

En de zorgen? Die hadden twee kanten. Ten eerste was er de vraag of ze het wel voor mekaar krijgen, een zo groot en ingewikkeld programma bouwen en runnen terwijl je op twee verschillende continenten zit. Hij hoopte dat het gaat lukken. In dat geval werkt het compromis zoals het bedoeld is: door SKA te verdelen heb je nog meer astronomen met de neus dezelfde kant op.

De andere zorg is het geld. Eerder werd SKA geraamd op pakweg anderhalf miljard euro, voor de bouw en de aanleg van alle infrastructuur, van wegen en energievoorziening tot data- en rekencentra.

Een tweedeling van SKA leidt tot meer infrastructuur en meer datastromen, meer energievraag. Ingewijden schatten dat het hele project gemakkelijk anderhalf keer zo duur wordt. Dan kom je zomaar boven de 2 miljard euro, en misschien wel 2,5 miljard.

Is dat veel? Veel geld is het wel. Maar sommen als die van SKA kennen altijd een paradoxale kant. Stel SKA had gekozen voor een van beide gegadigden alleen. Dat had betekend dat óf Zuid-Afrika, óf Australië/Nieuw-Zeeland zich teleurgesteld zomaar uit SKA had kunnen terugtrekken. Dan had het hele project alsnog op losse schroeven gestaan.

Het was dus kiezen of delen: geen project voor 1,5 miljard en wel een project voor 2,5 miljard. Big Science kent zijn eigen wetten.

Advertenties
Een reactie plaatsen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: